Η ξαφνική ανακοίνωση της Άνγκελα Μέρκελ ότι θα παραιτηθεί από την ηγεσία της Χριστιανοδημοκρατικής Ένωσης και δεν θα θέσει εκ νέου υποψηφιότητα για Καγκελάριος το 2021 προκάλεσε πλήθος αντιδράσεων τόσο στη Γερμανία, όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη.

Παρά το γεγονός ότι η Καγκελάριος δεν σκόπευε να θέσει υποψηφιότητα μετά το τέλος της τέταρτης θητείας της, αυτό δεν εμπόδισε τα μέσα ενημέρωσης να βάλουν τίτλους νοσταλγίας και «τέλους μιας εποχής», ενώ παράλληλα δεν δίστασαν να προωθήσουν την εικόνα μιας μοναχικής Μέρκελ.

Με την κίνησή της αυτή να μην ξαναθέσει υποψηφιότητα για την ηγεσία του CDU, η Μέρκελ έκανε μια προσπάθεια να συσπειρώσει το κόμμα, το οποίο είχε πληγεί στις γενικές και στις δύο πρόσφατες εθνικές εκλογές. Ως μέλος ενός συνασπισμού στο Βερολίνο, με την Χριστιανοκοινωνική Ένωση και το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Γερμανίας, η Μέρκελ έχει εξουθενωθεί από τις πολύμηνες εσωτερικές διαμάχες και οι ψηφοφόροι χρησιμοποίησαν τις εθνικές εκλογές για να τιμωρήσουν το Βερολίνο.

Η τωρινή της θέση ως Καγκελάριος δεν είναι και τόσο δεδομένη, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει μια κρίση ταυτότητας με το Brexit, τον προϋπολογισμό της Ιταλίας που δεινοπαθεί και τα δεξιά κόμματα που αναπτύσσονται. Εκείνος που θα επιλεχθεί ως ηγέτης της Χριστιανοδημοκρατικής Ένωσης στο συνέδριο του κόμματος τον Δεκέμβριο μπορεί να κάνει την διαφορά σχετικά με το αν η Μέρκελ θα συνεχίσει να ηγείται της χώρας ως Καγκελάριος μέχρι το 2021 ή αν θα καθαιρεθεί.

Η σύμμαχος της Μέρκελ, Ανεγκρέτ Κραμπ-Καρενμπάουερ, φαίνεται ικανή να αναλάβει τη θέση της, αλλά το ίδιο και ο Υπουργός Υγείας, Γενς Σπαν και ο παλιός της αντίπαλος, Φρίντριχ Μερτζ. Η Μέρκελ απομάκρυνε τον Μερτζ από τη θέση του ως Πρόεδρο της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του Κόμματος το 2002, σε μια προσπάθειά να εδραιώσει την εξουσία της. Προς το παρόν, φαίνεται να είναι αυτός με τις περισσότερες πιθανότητες να αναλάβει την ηγεσία της Χριστιανοδημοκρατικής Ένωσης, δηλώνοντας ότι το κόμμα «χρειάζεται νέα κατεύθυνση». Οι πολιτικοί σχολιαστές πιστεύουν ότι με τον Μερτζ ως αρχηγό του κόμματος, η θέση της Μέρκελ στην Καγκελαρία θα γίνει αβάσταχτη.

Το άλλο στοιχείο που μπορεί να επιφέρει το πρόωρο τέλος στην ηγεσία της Μέρκελ είναι το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Γερμανίας, το οποίο υπήρξε ο μεγαλύτερος χαμένος στις πρόσφατες περιφερειακές εκλογές και βγήκε επιτέλους από αυτήν την ασταθή κυβέρνηση συνασπισμού. Αυτό αναμένεται να προκαλέσει νέες εκλογές και να βυθίσει την Γερμανία και πάλι στην αβεβαιότητα.

Ο Carsten Brzeski, επικεφαλής οικονομολόγος της ING στη Γερμανία, υποστηρίζει ότι πέρα από την έξοδο του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος της Γερμανίας από τον συνασπισμό, δεν υπάρχει κάτι άλλο που να μπορέσει να δώσει ένα πρόωρο τέλος στη θητεία της Μέρκελ, εκτός αν «η Χριστιανοκοινωνική Ένωση αποτρελαθεί και βγει από τον συνασπισμό». Ένα ακόμα πιθανό σενάριο θα ήταν «η Μέρκελ να παραιτηθεί από τη θέση της μετά από ακόμα μια χρονιά καταστροφικών περιφερειακών εκλογών και ένα κόμμα που πιστεύει ότι ο διάδοχός της έχει ήδη βρεθεί».

Ο Πρόεδρος της Μπούντεσταγκ, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, δήλωσε στη Deutsche Welle ότι δεν πιστεύει πως η Μέρκελ έχει ξοφλήσει. «Από τη στιγμή που κάποιος θα εκλεγεί Καγκελάριος, μπορεί να απομακρυνθεί από τη θέση του χωρίς τη συγκατάθεσή του, μόνο αν υπάρξει πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο που να εκλέξει νέο Καγκελάριο. Αυτό είναι αδιανόητο για αυτό το Κοινοβούλιο. Επομένως, η θέση της συνεχίζει να είναι συνταγματικά ισχυρή».

Επιπλέον, θεωρεί την απώλεια δημοτικότητας της Μέρκελ στο εσωτερικό ως αποτέλεσμα της γενικότερης «τεκτονικής αλλαγής» που διαδραματίζεται σε όλη την Ευρώπη και στον ίδιο τον θεσμό της δημοκρατίας. «Το Δυτικό μας σύστημα δημοκρατίας, το κράτος δικαίου και ο κοινοβουλευτισμός βρίσκονται σε κρίση», είπε ο Σόιμπλε.

Και ενώ είναι δελεαστικό να θρηνεί κανείς ήδη την πτώση μιας Καγκελαρίου που υπήρξε μια από τις ισχυρότερες, σταθερότερες και μακροβιότερες της Ευρώπης, η Μέρκελ δεν έχει φύγει ακόμα. Ο πολιτικός της «θάνατος» έχει προβλεφθεί πολλές φορές τα τελευταία 13 χρόνια. Οποιαδήποτε εικασία για το αν θα αντέξει μέχρι το 2021 πρέπει να λάβει σοβαρά υπ’ όψιν πόσο ικανή είναι στο να διατηρεί την εξουσία της.

Πηγή: Quartz