Άμυνα Διπλωματία

Μετά τον Kim Jong Un

Ήρθε η ώρα να γίνουν σχέδια για την αναπόφευκτη κρίση διαδοχής στην Βόρεια Κορέα

Katrin Fraser Katz και Victor Cha

Γιατροί της Νότιας Κορέας που έχουν αναλύσει βιντεοσκοπημένα πλάνα του Kim Jong Un σε συνόδους κορυφής φέρονται να εκτιμούν ότι είναι σωματικά αδύναμος για την ηλικία του. Αν και είναι μόλις 36 ετών, ο πρόωρος θάνατος του Κιμ αποτελεί μια πραγματική πιθανότητα, πράγμα που σημαίνει ότι η Βόρεια Κορέα θα μπορούσε να υποβληθεί σε μια μετάβαση ηγεσίας ανά πάσα στιγμή.

Η φρενίτιδα των μέσων ενημέρωσης τον περασμένο μήνα σχετικά με την υγεία και τον πιθανό θάνατο του ηγέτη της Βόρειας Κορέας, Kim Jong Un, φαινόταν από πολλές απόψεις σαν ένας εύκολος περισπασμός. Κατά την διάρκεια μιας περιόδου σχεδόν τριών εβδομάδων, ξεκινώντας από τις 11 Απριλίου, όταν ο Κιμ δεν εμφανίστηκε στο κοινό, τα διεθνή μέσα ενημέρωσης μεγέθυναν αναφορές που δεν βασίζονταν σε πολλές πηγές [1] οι οποίες υποδήλωναν ότι μπορεί να βρίσκεται σε «σοβαρό κίνδυνο» [2] ή ακόμη και νεκρός [3] μετά από μια φημολογούμενη καρδιαγγειακή διαδικασία [4] που πήγε στραβά. Οι σατιρικές αναρτήσεις υπό το hashtag #KIMJONGUNDEAD, μια εκ των οποίων απεικόνιζε τον ηγέτη ως τουρσί σε «φυτική κατάσταση», κατέλαβαν τα κοινωνικά μέσα ορμητικά. Η επανεμφάνιση του Kim την 1η Μαΐου [5], ζωντανού και φαινομενικά καλά, σε μια τελετή που σηματοδότησε το άνοιγμα ενός εργοστασίου λιπασμάτων, εξέθεσε τις ειδησεογραφικές αναφορές ως υπερβολικές.

Κάτω από την επιφάνεια της έλλειψης σοβαρότητας, ωστόσο, βρίσκεται μια σημαντική υπενθύμιση ότι αυτό το πυρηνικά οπλισμένο κράτος θα μπορούσε εύκολα να αντιμετωπίσει μια ηγετική κρίση. Σε αυτήν την περίπτωση, οι εξωτερικές δυνάμεις θα μπορούσαν να συγκρουστούν σε μια προσπάθεια να εξασφαλίσουν τα όπλα μαζικής καταστροφής ή να αποφύγουν ροές προσφύγων.
Η σύντομη εξαφάνιση του Κιμ υπογράμμισε την επείγουσα ανάγκη των Ηνωμένων Πολιτειών να υιοθετήσουν μια περιφερειακή στρατηγική ασφάλειας για την Βόρεια Κορέα –μια στρατηγική που να συντονίζει τις απαντήσεις των ενδιαφερόμενων δυνάμεων στην πιθανή αστάθεια του καθεστώτος στην Πιονγιάνγκ.

ΑΒΕΒΑΙΗ ΔΙΑΔΟΧΗ

Ο Kim Jong Un μπορεί να κάνει περιοδείες σε εργοστάσια λιπασμάτων σήμερα, αλλά απέχει απλώς μια επέμβαση stent από το να πεθάνει όπως ο πατέρας και ο παππούς του. Οι λόγοι για την πρόσφατη εξαφάνισή του είναι ακόμα άγνωστοι και μπορεί να μην γίνουν ποτέ γνωστοί. Ωστόσο, τα σημαντικά προβλήματα υγείας του Κιμ -όπως η παχυσαρκία, το έντονο κάπνισμα και το αλκοόλ, καθώς και ένα οικογενειακό ιστορικό νεφρικών και καρδιακών παθήσεων- είναι οι πιθανοί ένοχοι.

Η υγεία του ηγέτη της Βόρειας Κορέας αποτελεί μια ανησυχία εδώ και αρκετό καιρό. Το φθινόπωρο του 2014, ο Κιμ εξαφανίστηκε από την δημόσια θέα για περίπου έξι εβδομάδες και επέστρεψε με ένα μπαστούνι. Η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών της Νότιας Κορέας ανέφερε αργότερα [6] ότι είχε υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση σε μια κύστη στον αστράγαλο, μια κατάσταση που θα μπορούσε να επαναληφθεί λόγω του βάρους και του τρόπου ζωής του. Ο πατέρας και ο παππούς του Κιμ ήταν πολύ μεγαλύτεροι από όσο αυτός όταν πέθαναν από καρδιακή προσβολή. Ωστόσο, σύμφωνα με την δημοσιογράφο της Washington Post, Anna Fifield, γιατροί της Νότιας Κορέας που έχουν αναλύσει βιντεοσκοπημένα πλάνα του Κιμ σε συνόδους κορυφής εκτιμούν [7] ότι είναι σωματικά αδύναμος για την ηλικία του. Αν και είναι μόλις 36 ετών, ο πρόωρος θάνατος του Κιμ αποτελεί μια πραγματική πιθανότητα, πράγμα που σημαίνει ότι η Βόρεια Κορέα θα μπορούσε να υποβληθεί σε μια μετάβαση ηγεσίας ανά πάσα στιγμή. Κανείς δεν ξέρει ποιος θα αναλάμβανε την Βόρεια Κορέα αν συνέβαινε αυτό ή πόσο καιρό θα χρειαζόταν μια νέα ιεραρχία για να εδραιώσει την εξουσία της.

Εάν, πράγματι, η εξαφάνιση του Kim Jong Un τον Απρίλιο σχετίζεται με τα προβλήματα υγείας του, το επεισόδιο μπορεί να τον ώθησε να εντοπίσει και να αρχίσει να προετοιμάζει έναν διάδοχο, όπως έκανε ο πατέρας του και ο παππούς του χρόνια πριν πεθάνουν. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, ο Κιμ δεν έχει ορίσει δημοσίως κανέναν για να τον αντικαταστήσει, και το Σύνταγμα της Βόρειας Κορέας δεν περιγράφει λεπτομερώς μια διαδικασία μετάβασης εξουσίας.

Η υγεία του ηγέτη της Βόρειας Κορέας είναι ένα από τα πιο προσεκτικά φυλαγμένα μυστικά σε έναν από τους πιο δύσκολους στόχους [για άντληση] πληροφοριών του κόσμου [8], οπότε οποιαδήποτε συζήτηση για τους μελλοντικούς ηγέτες της είναι εξαιρετικά θεωρητική [9]. Αλλά μεταξύ των δυνατοτήτων είναι η μικρότερη αδερφή του Kim Jong Un, Kim Yo Jong, η οποία ανέβηκε σε εξέχουσα θέση τα τελευταία χρόνια και θα προσέφερε το σημαντικό πλεονέκτημα της διατήρησης της γραμμής αίματος της οικογένειας Kim. Ο θείος του Kim Jong Un, ο Kim Pyong Il, επέστρεψε πρόσφατα στην Βόρεια Κορέα μετά από αρκετά χρόνια διπλωματικής υπηρεσίας στην Ευρώπη και είναι ένας άλλος πιθανός διάδοχος. Αλλά η θέση θα μπορούσε ακόμη και να πάει για πρώτη φορά σε κάποιον εκτός της οικογένειας Κιμ -έναν αξιωματούχο της στρατιωτικής ή της πολιτικής ηγεσίας, για παράδειγμα.

Ο Kim Jong Un κυβερνά μόνος του, όπως και οι δύο προκάτοχοί του. Ο διάδοχος του Κιμ θα μπορούσε να κυβερνήσει μόνος του ή να κυβερνήσει ως μέρος μιας συλλογικής ηγεσίας. Ακόμη και ένα υβρίδιο αυτών των δύο δομών είναι δυνατό. Η περίοδος μετάβασης της ηγεσίας θα μπορούσε να είναι σύντομη ή παρατεταμένη, ανάλογα με το αν θα έχει ακολουθήσει μια διαμάχη για την εξουσία. Αλλά ίσως ο μεγαλύτερος κίνδυνος για το καθεστώς της Βόρειας Κορέας θα ήταν το κενό εξουσίας, το οποίο θα μπορούσε να προκύψει εάν δεν διοριστεί κανείς ως διάδοχος ή αν κάποιος αναλάβει την δουλειά αλλά αποτύχει.

Οι δύο τελευταίες μεταβάσεις ηγεσίας της Βόρειας Κορέας πήγαν σχετικά ομαλά, παρά τις αντίθετες προβλέψεις. Όμως, είτε αυτή το κάνει είτε όχι, οι εξωτερικές δυνάμεις είναι απίθανο να γνωρίζουν πολλά για την εσωτερική κατάσταση της Βόρειας Κορέας. Η εξωτερική συμπεριφορά της νέας ηγεσίας θα μπορούσε να είναι δύσκολο να ερμηνευτεί: Ένα ανασφαλές καθεστώς που εδραιώνει την εξουσία του ή ένα ασφαλές που προωθεί την στήριξή του θα μπορούσε το καθένα να αποφασίσει να δοκιμάσει πυρηνικά όπλα ή πυραύλους, για παράδειγμα.

Επειδή οι περιφερειακές δυνάμεις θα αντιμετωπίσουν μεγάλες δυσκολίες πρόβλεψης ή αξιολόγησης της δυναμικής εντός των ηγετικών κύκλων της Βόρειας Κορέας, θα πρέπει να σχεδιάσουν διαφορετικά μεταβατικά ενδεχόμενα και να λάβουν υπόψη τις πολλές πιθανές εξηγήσεις για τις ενέργειες της ηγεσίας.

ΕΝΑ ΜΠΕΡΔΕΜΕΝΟ ΔΙΧΤΥ

Εάν το καθεστώς της Βόρειας Κορέας καταρρεύσει ή γίνει ασταθείς, οι περιφερειακές δυνάμεις πιθανότατα θα αντιμετωπίσουν απειλές για την ασφάλειά τους που δεν θα ήταν καλά εξοπλισμένες για να αντιμετωπίσουν από μόνες τους. Για παράδειγμα, εάν ο Κιμ πέθαινε ξαφνικά χωρίς να ορίσει διάδοχο, ή αν όριζε έναν διάδοχο που δεν θα μπορούσε να παγιώσει τον έλεγχό του, οι Ηνωμένες Πολιτείες, μαζί με τη Νότια Κορέα και την Ιαπωνία, θα έπρεπε να επινοήσουν ένα σχέδιο για την εξασφάλιση του οπλοστασίου της Βόρειας Κορέας από όπλα μαζικής καταστροφής και για την παροχή βασικών αγαθών και υπηρεσιών στον λαό της Βόρειας Κορέας ώστε να αποφευχθεί μια ανθρωπιστική κρίση. Ταυτόχρονα, αυτοί οι δρώντες θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι ούτε η Βόρεια Κορέα ούτε οι άλλες περιφερειακές δυνάμεις θα παρερμήνευαν ως εισβολή τις προσπάθειές τους να σταθεροποιήσουν την κατάσταση.

Το γεγονός ότι οι δυνάμεις με συμφέροντα στην Κορεατική Χερσόνησο δεν έχουν όλες τις ίδιες προτεραιότητες θα περιπλέξει τέτοιου είδους προσπάθειες. Σε περίπτωση μιας κρίσης διαδοχής, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επικεντρωθούν πιθανώς πρώτα στον εντοπισμό και την εξασφάλιση των πυρηνικών όπλων της Βόρειας Κορέας. Η Κίνα πιθανότατα θα ήταν πολύ πρόθυμη να διατηρήσει την σταθερότητα και να αποτρέψει μια πλημμύρα προσφύγων από τα σύνορά της. Εάν οι δυνάμεις της Αμερικής και της Νότιας Κορέας εισέλθουν στην Βόρεια Κορέα για να αποτρέψουν το λαθρεμπόριο όπλων μαζικής καταστροφής από την χώρα, το Πεκίνο θα ήταν επίσης επιφυλακτικό για οποιαδήποτε μετακίνηση των στρατευμάτων τους κοντά στα σύνορά του.

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Νότια Κορέα επεξεργάστηκαν σχέδια για την αντιμετώπιση διαφόρων σεναρίων κατάρρευσης, συμπεριλαμβανομένου ενός διαβαθμισμένου συνόλου επιχειρήσεων που είναι γνωστό ως OPLAN 5029 (Επιχειρησιακό Σχέδιο 5029, Operational Plan 5029). Όμως, το να συμφωνήσουν οι ηγέτες στην Ουάσινγκτον και την Σεούλ για το εάν, το πότε και το πώς θα εφαρμόσουν πραγματικά αυτά τα σχέδια δεν θα ήταν τόσο απλό, όσο θα εξαρτιόταν από την πολιτική και τους προσανατολισμούς και των δύο κυβερνήσεων. Η τρέχουσα, προοδευτική διοίκηση του προέδρου της Νότιας Κορέας Moon Jae-in, για παράδειγμα, έχει επικεντρωθεί στην δέσμευση με την Πιονγκγιάνγκ και πιθανότατα θα αντισταθεί στην εφαρμογή του OPLAN 5029 εάν κάτι τέτοιο θα δημιουργούσε την εντύπωση ότι η Σεούλ ωθούσε το καθεστώς της Βόρειας Κορέας προς την κατάρρευση. Κατά την διοίκηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο Randall Schriver, ο οποίος υπηρέτησε ως βοηθός υπουργός Άμυνας για θέματα ασφαλείας Ινδο-Ειρηνικού κατά την διάρκεια του 2018 και του 2019, δήλωσε [10] ότι το OPLAN 5029 δεν εμφανίστηκε στις συζητήσεις για την Βόρεια Κορέα κατά την διάρκεια της θητείας του.

Η απόκλιση και η ευαισθησία των προτεραιοτήτων και των προοπτικών για την Βόρεια Κορέα μεταξύ των σημαντικότερων παικτών υπογραμμίζει την σημασία του συντονισμού της πολιτικής τους πριν από οποιαδήποτε κρίση ή κατάρρευση στο σύστημα της Βόρειας Κορέας. Χωρίς σαφή επικοινωνία, οι περιφερειακές δυνάμεις διατρέχουν τον κίνδυνο οι στόχοι τους να είναι ανοιχτοί σε παρανοήσεις και ότι τέτοιες παρερμηνείες θα μπορούσαν να προκαλέσουν μια ευρύτερη σύγκρουση.

Ωστόσο, οι τρέχουσες πολιτικές συνθήκες καθιστούν αυτόν τον τύπο συντονισμού πιο δύσκολο από το συνηθισμένο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Νότια Κορέα εμπλέκονται σε αμφιλεγόμενες διαπραγματεύσεις [11] σχετικά με μια στρατιωτική συμφωνία επιμερισμού του κόστους, κατά την διάρκεια της οποίας η κυβέρνηση Τραμπ ζήτησε αυξήσεις στην συμβολή της Σεούλ στο πενταπλάσιο. Η Ουάσιγκτον πρόκειται να ξεκινήσει παρόμοιες συνομιλίες με το Τόκιο αργότερα φέτος. Ένα έντονο κύμα ιστορικών και οικονομικών διενέξεων έχει καταστήσει τεταμένες τις σχέσεις μεταξύ της Νότιας Κορέας και της Ιαπωνίας από το φθινόπωρο του 2018. Οι σχέσεις Νότιας Κορέας-Κίνας εξακολουθούν να εμπλέκονται σε αμοιβαία δυσπιστία μετά από έναν καυγά για την ανάπτυξη ενός αμερικανικού πυραυλικού αμυντικού συστήματος στο Νότο. Και οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα, που έχουν ήδη εμπλακεί σε εμπορικό πόλεμο από το 2018, έχουν εισέλθει σε μια πτωτική διπλωματική πορεία τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς οι ηγέτες ανταλλάσσουν κατηγορίες για την εξάπλωση του νέου κορωνοϊού.

ΦΩΤΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΗ ΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗ ΦΟΡΑ

Τώρα περισσότερο από ποτέ, οι Ηνωμένες Πολιτείες χρειάζονται ένα σχέδιο για την αντιμετώπιση της πιθανότητας αστάθειας του καθεστώτος στην Βόρεια Κορέα. Μια τέτοια στρατηγική θα περιλαμβάνει στοιχεία από αυτήν που έχουμε προτείνει στο Foreign Affairs [12] τα τελευταία [13] δύο χρόνια [14] για την αντιμετώπιση του πυρηνικού προγράμματος της Βόρειας Κορέας, συμπεριλαμβανομένης της ενίσχυσης των παγκόσμιων κυρώσεων, της περιφερειακής πρόληψης της διάδοσης [των πυρηνικών], και των βασισμένων σε συμμαχίες πρωτοβουλιών αποτροπής.

Οι μεγάλες στρατηγικές στροφές είναι ασυνήθιστες κατά τους μήνες που προηγούνται των προεδρικών εκλογών στις ΗΠΑ. Αλλά η κυβέρνηση Τραμπ θα μπορούσε να κάνει κάποια χρήσιμα βήματα [15] στο εγγύς μέλλον. Η ταχεία ολοκλήρωση των στρατιωτικών διαπραγματεύσεων επιμερισμού του κόστους με τη Νότια Κορέα και την Ιαπωνία θα ήταν μια καλή αρχή. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει επίσης να αναζωογονήσουν τον τριμερή συντονισμό πολιτικής με την Σεούλ και το Τόκιο και να δημιουργήσουν έναν μηχανισμό επικοινωνίας με την Κίνα και άλλες περιφερειακές δυνάμεις σχετικά με την σταθερότητα της Βόρειας Κορέας. Η λήψη τέτοιων μέτρων θα ενίσχυε σε μεγάλο βαθμό την πολιτική των ΗΠΑ για την χερσόνησο και θα βοηθούσε επίσης στην προετοιμασία για διάφορα ηγετικά απρόοπτα στην Πιονγκγιάνγκ.

Ο Kim Jong Un ίσως να ζήσει μια μεγάλης διάρκειας ζωή, ακόμη και με τα πολλά προβλήματα υγείας του. Αν επρόκειτο να πεθάνει, η απώλεια ενός βάναυσου δικτάτορα και κατά συρροήν παραβιάζοντα τα ανθρώπινα δικαιώματα θα ήταν μια ευπρόσδεκτη εξέλιξη σε πολλές γωνιές του κόσμου και η μεταφορά εξουσίας σε έναν νέο ηγέτη θα μπορούσε να είναι σχετικά ομαλή, όπως συνέβη στην Βόρεια Κορέα κατά το παρελθόν. Ωστόσο, οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να είναι έτοιμες να αντιμετωπίσουν τα αντίθετα σενάρια, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που περιλαμβάνουν απειλές για την περιφερειακή και παγκόσμια σταθερότητα αμέσως μετά τον θάνατο του Κιμ. Εν τη απουσία προετοιμασίας σε όλη την περιοχή, το χάος που θα μπορούσε να προκύψει έχει την δυνατότητα να φέρει την Κορεατική Χερσόνησο τόσο κοντά στη στρατιωτικοποιημένη σύγκρουση όσο ήταν στις μέρες της «φωτιάς και οργής» το 2017.

Copyright © 2020 by the Council on Foreign Relations, Inc.
All rights reserved.

Η KATRIN FRASER KATZ είναι πρόσθετη επίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Κολούμπια και πρόσθετη εξωτερική συνεργάτις στο Γραφείο της έδρας για την Κορέα στο Center for Strategic and International Studies. Υπηρέτησε στο προσωπικό του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ από το 2007 έως το 2008.
Ο VICTOR CHA είναι αντιπρύτανης και κατέχει την έδρα D. S. Song-KF για την Διακυβέρνηση και τις Διεθνείς Υποθέσεις στην Σχολή Διεθνούς Υπηρεσίας Walsh στο Πανεπιστήμιο Georgetown, και ανώτερος σύμβουλος στο Center for Strategic and International Studies. Ο Τσα ήταν αναπληρωτής επικεφαλής της αντιπροσωπείας των ΗΠΑ που διαπραγματεύτηκε την πυρηνική συμφωνία με την Βόρεια Κορέα το 2007.

Photo: Ο Kim Jong Un χαιρετά το πλήθος που παρευρίσκεται σε στρατιωτική παρέλαση στην Πιονγιάνγκ, τον Απρίλιο του 2017. Damir Sagolj / Reuters
—————————————————————-
Πηγή: http://foreignaffairs.gr

Πληροφορίες για το συντάκτη

Gorga News

Προσθήκη σχολίου

Κάνετε κλικ για να εισάγετε το σχόλιο σας

Top Post