Διεθνή

Στη Συρία και οι στρατηγικές τινάζονται στον αέρα

Με την εισβολή στην Αφρίν, η Τουρκία προσπαθεί να εμποδίσει τη δημιουργία ενός κουρδικού κράτους, οι Η.Π.Α. κοιτάζουν αδύναμα, η Ρωσία τρίβει τα χέρια της με χαρά, ενώ ο αληθινός νικητής μπορεί να είναι ο Μπασάρ αλ Άσαντ .

Όταν οι τουρκικές αεροπορικές δυνάμεις άρχισαν να βομβαρδίζουν κουρδικές θέσεις μέσα και γύρω από τη συριακή πόλη Αφρίν στις 20 Ιανουαρίου, ένας από τους πυραύλους τους χτύπησε ένα αγρόκτημα κοντά στο χωριό Jalbara και σκότωσε σχεδόν ολόκληρη την οικογένεια Hussein. Η μητέρα και τα έξι παιδιά σκοτώθηκαν, με μόνο τον πατέρα να επιβιώνει. Ήταν πρόσφυγες από το Μααράτ αλ-Νουμάν, μια πόλη που βρίσκεται πιο νότια στην επαρχία Idlib, η οποία για άλλη μια φορά έγινε στόχος μαζικών βομβιστικών επιθέσεων από τη Συριακή Πολεμική Αεροπορία.

Το επόμενο πρωί, ένας άλλος πύραυλος, αυτήν τη φορά από το κουρδικό θύλακα της Αφρίν, χτύπησε κοντά στην τουρκική συνοριακή πόλη Reyhanli, δύο μέτρα μακριά από το αυτοκίνητο του Nadir al-Fares. Ο οδηγός σκοτώθηκε αμέσως. Οι θάνατοι αυτών των αμάχων δείχνουν σε μικρή κλίμακα το μέγεθος της τραγωδίας στην περιοχή. Δείχνουν με ποιον τρόπο νέες γραμμές μάχης ορίζονται συνεχώς και νέα hotspots αναδύονται από τον πόλεμο στη Συρία.

Τις τελευταίες δύο εβδομάδες, ένα νέο μέτωπο περιβάλλει την Αφρίν. Ο ολοένα και πιο αυταρχικός πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είχε επανειλημμένα ανακοινώσει την πρόθεσή του να επεκτείνει την πάλη του κατά του Κουρδικού Εργατικού Κόμματος πέρα ​​από τα σύνορα στη Συρία. Εκεί, που το YPG, το PKK, ή οι Μονάδες Προστασίας του Λαού, ελέγχουν περίπου το ένα τέταρτο της χώρας και έχουν καθιερώσει στην ουσία δικό τους, κουρδικό κράτος. Η περιοχή περιλαμβάνει εδάφη παραδοσιακά εγκατεστημένα από Κούρδους, αλλά και εδάφη όπου η πλειονότητα των κατοίκων είναι Άραβες.

Ο Ερντογάν τελικά πραγματοποίησε τις απειλές του στις 20 Ιανουαρίου. Τα τουρκικά μαχητικά αεροσκάφη πέταξαν  εναντίον στρατιωτικών εγκαταστάσεων και ραδιοφωνικών σταθμών του YPG. Τα τουρκικά τανκς Leopard 2, που κατασκευάστηκαν στη Γερμανία, έβαλαν μπρος, συνοδευόμενα από αραβο-σύριους στρατιώτες υπό τουρκική διοίκηση. Οι αντάρτες αυτοί προέρχονται από ομάδες που κάποτε ήταν μέρος του Ελεύθερου Συριακού Στρατού (FSA) και κατάγονται κατά κύριο λόγο από το βόρειο τμήμα της επαρχίας του Χαλεπίου, όπου ο τουρκικός στρατός κατέλαβε μια μεγάλη περιοχή το καλοκαίρι του 2016.

Την πρώτη εβδομάδα, οι επιτιθέμενοι ισχυρίστηκαν ότι κατέλαβαν πέντε χωριά κοντά στα σύνορα, ενώ το YPG ανακοίνωσε ότι είχε αποτρέψει κάθε επίθεση. Είναι δύσκολο να βρεθεί ανεξάρτητη πηγή ειδήσεων επειδή πολλές από τις συνδέσεις στο διαδίκτυο στην Αφρίν παρέχονται από την τουρκική εταιρία κινητής τηλεφωνίας Turkcell.

Οι πιο αξιόπιστοι ισχυρισμοί είναι πιθανόν αυτοί από το Συριακό Παρατηρητήριο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στη Βρετανία, το οποίο δήλωσε ότι πριν από την 1η Φεβρουαρίου, 91 μαχητές του YPG και 85 στρατευμένοι στην Άγκυρα είχαν σκοτωθεί καθώς και 68 άμαχοι στη συριακή πλευρά. Η τουρκική κυβέρνηση αμφισβητεί τους θανάτους των πολιτών, αλλά επιβεβαιώθηκε από τα νοσοκομεία της Αφρίν, όπου οι γιατροί λένε ότι δέχονται καθημερινά θύματα. Η Τουρκία ισχυρίζεται ότι έχει χάσει επτά στρατιώτες. Τις τελευταίες ημέρες του Ιανουαρίου, καταιγίδες και έντονες βροχοπτώσεις εμπόδισαν προσωρινά την επίθεση, αλλά οι μάχες εντατικοποιήθηκαν πάλι αυτή την εβδομάδα.

Οι άμαχοι δεν έχουνε πατρίδα

Ωστόσο, υπάρχει μεγάλος κίνδυνος περισσότεροι άνθρωποι, ιδίως άμαχοι, να πεθάνουν ως αποτέλεσμα των συγκρούσεων. Η Αφρίν είναι μία από τις λίγες περιοχές της βόρειας Συρίας που δεν έχει υποστεί σοβαρή ζημιά στον πόλεμο. Περισσότεροι από 100.000 εσωτερικά εκτοπισμένοι, συμπεριλαμβανομένων Κούρδων και Αράβων από το Χαλέπι και άλλες περιοχές έχουν καταφύγει στην περιοχή.

Σε όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης, η Αφρίν στάθηκε «τυχερή». Οι Σύριοι Κούρδοι δεν εντάχθηκαν ποτέ στους εξεγερμένους εναντίον της δικτατορίας του Άσαντ, υιοθετώντας μια σχεδόν ουδέτερη θέση το 2011. Μερικές φορές ευθυγραμμίζονταν με τη Δαμασκό, άλλες με τους αντάρτες και άλλες με τους Ρώσους ή τις Η.Π.Α. ή κατά και τους δύο. Ο στρατός του Άσαντ αποσύρθηκε και η Αφρίν ποτέ δεν ήταν ο στόχος των βομβαρδισμών. Ακόμη και όταν το Ισλαμικό Κράτος κατακτούσε το ένα χωριό μετά το άλλο στα νότια της Αφρίν το 2013, ο Κουρδικός θύλακας διέφυγε από μια παρόμοια μοίρα επειδή σε μια σπάνια επίδειξη ενότητας, οι Κούρδοι αντάρτες απώθησαν την IS από την Idlib και την επαρχία του Aleppo στις αρχές του 2014.

Όταν η Ουάσινγκτον άλλαξε τη στρατηγική της το καλοκαίρι του 2014, δηλώνοντας ότι το Ισλαμικό Κράτος είναι ο πρωταρχικός του εχθρός, οι Σύριοι Κούρδοι αποδείχτηκαν ο ιδανικός εταίρος. Με τα όπλα και την εναέρια υποστήριξη που παρείχαν οι Η.Π.Α., οι Κούρδοι έγιναν ουσιαστικά οι «μπότες» των Αμερικανών στο έδαφος, στον αγώνα κατά των Τζιχαντιστών.

Ωστόσο, η νέα συμμαχία παρουσίασε ένα πρόβλημα: το ΡΚΚ εξακολουθούσε να είναι για τις Ηνωμένες Πολιτείες μια τρομοκρατική οργάνωση. Ωστόσο, η Ουάσιγκτον κατάφερε να καλύψει το ζήτημα με τη βοήθεια της γλωσσικής ακροβατικής, αναφέροντας από εκείνη τη στιγμή το YPG ως πολύτιμο σύμμαχο στον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας και συνεχίζοντας να θεωρεί το PKK ως τρομοκρατική οργάνωση. Είναι μια γραμμή που ο Ντόναλντ Τραμπ συνέχισε να διατηρεί και στην τηλεφωνική συνομιλία με τον Ερντογάν, στο τέλος του Ιανουαρίου, όπου ο πρόεδρος των ΗΠΑ απαίτησε να περιοριστεί η στρατιωτική επίθεση στη βόρεια Συρία, ενώ ταυτόχρονα υποσχέθηκε την υποστήριξή του στον αγώνα κατά των τρομοκρατών του ΡΚΚ.

Ήταν μια υπόσχεση που φανερώνει ενδεικτικά το παράλογο της κατάστασης: η Ουάσιγκτον εξέφρασε την κατανόησή της για τον βομβαρδισμό της Τουρκίας σε μια πολιτοφυλακή που οι ΗΠΑ μόλις πρόσφατα εφοδίασαν με όπλα.

Ο πολιτικός υπολογισμός του Ερντογάν, από την άλλη πλευρά, είναι απόλυτα διαφανής. Το 2015 τερμάτισε την ειρηνευτική διαδικασία με το PKK που είχε ξεκινήσει ο ίδιος – με σκοπό να συγκεντρώσει τους Τούρκους πίσω του ενάντια στον κουρδικό εχθρό. Ήταν ένας κυνικός υπολογισμός, αλλά λειτούργησε.

Αμοιβαία άγνοια

Σύμφωνα και με την ανάλυση του Spiegel, παρά τις διαφορές τους, τα τρία βασικά μέρη αυτής της νέας σύγκρουσης – οι ΗΠΑ, η Τουρκία και το YPG – έχουν ένα κοινό: την άγνοιά τους. Κάθε πλευρά πιστεύει ότι μπορεί να διεξάγει τον δικό της πόλεμο στη μέση της συριακής πυρκαγιάς:

Οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν απλώς να πολεμήσουν εναντίον του Ισλαμικού Κράτους. Ο Ερντογάν ενδιαφέρεται μόνο για τον αφανισμό των Κούρδων. Και το YPG επιδιώκει να αποκτήσει τον έλεγχο όσο το δυνατόν μεγαλύτερης επικράτειας, ακόμη και πέρα ​​από τις βασικές κουρδικές περιοχές.

Κανένας από τους τρεις δεν μπορεί ή ακόμα δεν θέλει να δώσει τέλος στον πόλεμο. Και παρόλο που η συνύπαρξη λειτούργησε για όσο διάστημα ο κοινός εχθρός, το Ισλαμικό Κράτος, παρέμεινε ισχυρό, αυτό όμως δεν συμβαίνει πλέον τώρα που το «χαλιφάτο» έχει πέσει.

Δύο δηλώσεις που προφανώς δεν είχαν συντονιστεί – μια από έναν εκπρόσωπο του Πενταγώνου και η άλλη από τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Ρεξ Τίλερσον – πυροδότησαν την ακόλουθη αλυσιδωτή αντίδραση που τελικά κατέληξε με την εισβολή της Τουρκίας στη Συρία. Στις 13 Ιανουαρίου, το ΝΑΤΟ ανακοίνωσε πως θα δημιουργηθεί μια νέα διασυνοριακή δύναμη ασφάλειας 30.000 ανδρών, στην οποία θα ενταχθούν Κούρδοι μαχητές των YPG και Άραβες που πολεμούν με τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF).

Σε ομιλία του στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ τέσσερις ημέρες αργότερα, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Τίλερσον παρουσίασε μια φιλόδοξη στρατηγική της Συρίας που ζητούσε την τελική ήττα του Ισλαμικού Κράτους και της Αλ Κάιντα και την εξεύρεση λύσης, η οποία θα περιλάμβανε επίσης την παραίτηση του Άσαντ. Σύμφωνα με αυτήν, η επιρροή του Ιράν θα πρέπει επίσης να αποκατασταθεί, θα πρέπει να διασφαλισθεί η ασφαλής επιστροφή των προσφύγων και όλα τα χημικά όπλα που εξακολουθούν να υπάρχουν στο οπλοστάσιο του Άσαντ θα πρέπει να καταστραφούν. Έπειτα, πρόσθεσε κάτι που πιθανότατα θα έπληττε τον εταίρο του ΝΑΤΟ, την Τουρκία: Οι Η.Π.Α., ανέφερε, θα διατηρήσουν στρατιωτική παρουσία στη Συρία σε περιοχές που κατέχουν οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF) υπό την ηγεσία των Κούρδων.

Προφανώς ο Ερντογάν δεν μπορούσε να συγκρατήσει τον θυμό του. «Η αποστολή μας είναι να την καταπνίξουμε πριν γεννηθεί», δήλωσε ο Τούρκος πρόεδρος.

Πώς κερδίζει ο Πούτιν

Υπάρχει όμως ένας που κερδίζει περισσότερο από τη διαφωνία μεταξύ της Τουρκίας και των ΗΠΑ: ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν. Του παρέχεται η ευκαιρία να ανατρέψει τα σχέδια της Ουάσινγκτον, να αποκηρύξει τον Κουρδικό σύμμαχό της και να φέρει ρήξη στο ΝΑΤΟ. Η Ρωσία, που επιχειρεί στη Συρία από το 2015 στηρίζοντας την κυβέρνηση του Μπασάρ αλ Άσαντ, είχε αναπτύξει στρατεύματα στην Αφρίν, ωστόσο τα απέσυρε μόλις ξεκίνησαν οι τουρκικές επιχειρήσεις.

Οι Κούρδοι πολιτοφύλακες YPG και τοπικοί αξιωματούχοι λένε πως αντιλαμβάνονται την απόσυρση των ρωσικών δυνάμεων ως μια σιωπηλή έγκριση των επιχειρήσεων της Άγκυρας. Στο δελτίο τύπου που εξέδωσαν, η κουρδική ηγεσία καλεί επίσης τις ΗΠΑ, την Ευρωπαϊκή Ένωση, τον ΟΗΕ και τον διεθνή συνασπισμό που πολεμά του τζιχαντιστές να «επέμβουν αμέσως». Κατά τα τρία προηγούμενα χρόνια, το YPG είχε διατηρήσει τακτικές συμμαχίες με τις ΗΠΑ και τη Ρωσία.

Η Μόσχα, εν τω μεταξύ, εκμεταλλεύτηκε το YPG ως διαπραγματευτικό χαρτί εναντίον της Άγκυρας, όταν η Τουρκία κατέλυσε ένα ρωσικό μαχητικό αεροσκάφος στα τέλη του 2015. Με τη ρωσική αεροπορική υποστήριξη, οι μονάδες YPG κατέλαβαν την πόλη Tell Rifaat βόρεια του Χαλεπίου, και δεκάδες χωριά, τον Φεβρουάριο του 2016.

Βέβαια η κουρδική ηγεσία γνωρίζει εδώ και αρκετό καιρό ότι το διαφορετικό πλέγμα συμμαχιών δεν θα κρατούσε για πάντα.

Ο Aldar Khalil, μέλος της ηγεσίας του YPG, λέει ότι οι Ρώσοι έστειλαν τελεσίγραφο στο YPG προτού αποσυρθούν από την Αφρίν. Αν συμφωνούσαν να περάσει ξανά η Αφρίν στην κυριαρχία της Δαμασκού, είπαν οι Ρώσοι, τότε δεν θα επιτίθενται. Το YPG αρνήθηκε και στράφηκε προς τους Αμερικανούς για βοήθεια. Αλλά η Ουάσιγκτον δεν ανταποκρίθηκε, λέει ο Salih Muslim, πρώην πρόεδρος του κουρδικού κόμματος στη βόρεια Συρία. Μετά την έναρξη της τουρκικής εισβολής, το Πεντάγωνο δήλωσε μόνο ότι η Αφρίν δεν είναι μέρος της σφαίρας επιρροής των ΗΠΑ.

Με την έναρξη της τουρκικής εισβολής, η Μόσχα με τη σειρά της αγόρασε τη σιωπή του Ερντογάν σε μια πολύ πιο καταστροφική επίθεση που βρίσκεται το τελευταίο χρονικό διάστημα νότια της Αφρίν στο Idlib. Τα ρωσικά και συριακά μαχητικά αεροσκάφη βομβαρδίζουν τις πόλεις Μααράτ αλ-Νουμάν, Σαράκιμ και Χαν Σαγιχούν, καθώς και δεκάδες χωριά. Μέχρι στιγμής, περισσότεροι από 200.000 άνθρωποι αναγκάστηκαν να φύγουν προς τα βόρεια.

Εθνικιστική, θρησκευτική υστερία στην Τουρκία

«Ο Θεός είναι μαζί μας στην Αφρίν», δήλωσε ο Ερντογάν, εγκωμιάζοντας την εισβολή του τουρκικού στρατού ως θεϊκή αποστολή. Ο Τούρκος ηγέτης μάλιστα είπε ότι έπειτα σκοπεύει να επιτεθεί στους Κούρδους στη βορειοανατολική Συρία, όπου βρίσκονται και περίπου 1.000 Αμερικανοί στρατιώτες, σε μια προσπάθεια να καταλάβει την πόλη του Manbij. Τα κουρδικά στρατεύματα απελευθέρωσαν την πόλη από το IS το 2016, αλλά την κράτησαν για τον εαυτό τους παρά την υπόσχεση περί του αντιθέτου που έδωσαν στις ΗΠΑ.

Τελικά, η τουρκική εισβολή είναι πιθανό να βοηθήσει μόνο τον Μπασάρ Άσαντ, του οποίου την απομάκρυνση απαιτεί εδώ και χρόνια ο Ερντογάν. Το βράδυ της 25ης Ιανουαρίου, η ηγεσία του κουρδικού κόμματος στην Αφρίν απαίτησε κάτι που θα είχε απορριφθεί μόλις μια εβδομάδα πριν. «Καλούμε το συριακό κράτος να εκπληρώσει το καθήκον του ως κράτος και να υπερασπιστεί τα σύνορά του ενάντια στον Τούρκο κατακτητή». Ήταν μια πρόσκληση προς τον στρατό του Άσαντ να επιστρέψει.

Αυτό ήταν που ελπίζανε και οι Ρώσοι. Και τώρα βλέπουν ότι η επιθυμία εκπληρώνεται. Εάν συμβεί αυτό, οι προοπτικές για εκείνους που θέλουν να διαφύγουν από το στρατό του Άσαντ μειώνονται. Οι τυχεροί είναι εκείνοι που έχουν ήδη φτάσει στην Τουρκία. Αλλά τι σημαίνει τυχερός σε αυτήν τη σύγκρουση;

Πηγή: https://tvxs.gr

Πληροφορίες για το συντάκτη

Άκης Σταυρόπουλος

Προσθήκη σχολίου

Κάνετε κλικ για να εισάγετε το σχόλιο σας